Bosnjacki forum

Esselamu alejkum ve rahmetullahi ve berekatuhu!
 
HomePortalRegistracijaLogin

Share | 
 

 Historija Sandžaka

Vidi prethodnu temu Vidi sljedeću temu Go down 
AutorPoruka
Lejla
Admin
Admin



KomentarNaslov komentara: Historija Sandžaka   Tue Jun 10, 2008 9:39 pm

Sandzak je predstavljao posebnu teritorijalnu i administrativnu oblast. Na Turskom jeziku, ime "Sandzak" znaci "zastava". Pri podjeli Carstva na upravna podrucija, ime Sandzak je zadrzalo i predstavljalo je upravnu oblast drugog stepena. Upravna oblast prvog stepena je bio Ejalet ili Pasaluk.
Novopazarski Sandzak je jedan od sest sandzaka koji su ulazili u sastav Bosanskog pasaluka. Od samog pocetka Osmanske uprave on je prestavljao posebnu cjelinu u Bosanskom pasaluku. U zajednickim granicama Bosna i Sandzak postoje od Karalovackog mira 1699. To stanje se mijenja 1878. na Berlinskom kongresu, kada Sandzak ostaje u sastavu Turske Carevine, a Bosna potpada pod Austriju. Velike evropske sile, uz saglasnost Rusije i Turske, odlucuju na Berlinskom kongresu da Austro-Ugarska dobije mandat da okupira i upravlja Bosnom i Hercegovinom, prepustajuci upravu nad Novopazarskim Sandzakom Turskoj. Bosnjaci panicno odbijaju ovu odluku i pripremaju se za pruzanje oruzanog otpora.
Da bi slomio otpor bosanskih muslimana, austrijski car i kralj Franjo Josif salje ogromnu vojsku od 300,000 vojnika. Tek nakon tri meseca teskih borbi, Austro-Ugarska vojska je usla u Sarajevo. Iako je bosnjacki narod docekao Austro-Ugarsku kao nevjernicku, katolicku silu, kaja ih zeli pokrstiti, ona je stvorila neuporedivo bolje uslove za opstanak Bosnjaka od uslova koji su vladali u Srbiji, Crnoj Gori i Bugarskoj. Da bi donekle ublazila nepovjerenje Bosnjaka, nova je vlast vec 1882. pristupila organizovanju Islamske verske zajednice (IVZ). Nova vlast je gledala na svaki nacin da onemoguci daljni utjecaj Turske u Bosni i Hercegovini, pa je zato odbila prihvatiti imenovanje reis-ul-uleme od vrhovnog islamskog starjesine seih-ul-islama cije je sjediste bilo u Istambulu. Ali, to je izazvalo zahtjev za vjerskom autonomijom, koji ce kasnije pokrenuti Bosnjake na autonomni pokret. Prema Berlinskom ugovoru iz 1878., Novopazarski Sandzak, kao dio starog Bosanskog vilajeta, obuhvatao je slijedece kaze (okruge): Novi Pazar, Sjenicu, Novu Varos, Prijepolje, Pljevlja, Trgoviste sa Pesterom, Berane, Mojkovac, Bijelo Polje i Kolasin (Vranes). Povremeno su u sastav Novopazarskog Sandzaka ulazili Plav i Gusinje, a duzi period su bili u sastavu Skadarskog Sandzaka, a danas ova dva grada ponovo ulaze u sastav Sandzaka. Danas Sandzak je naziv podrucija koje obuhvata dijelove sadasnjih republika Srbije i Crne Gore koje cine Jugoslaviju.

Na sjeverozapadu Sandzak se granici sa Srbijom i Bosnom i Hercegovinom, na jugozapadu sa Crnom Gorom, na jugu sa Albanijom i na jugoistoku sa Kosovom. 1817. - Sandzak pod upravom Turske. Sve do balkanskih ratova 1912. - 1913., Sandzak je cinio jedinstveno-administrativnu cjelinu s upravom i kulturnim sjedistem u Novom Pazaru. Da bi se dala objektivna analiza djelovanja sandzacke muslimanske i kosovske albanske komite, mora se uzeti u obzir polozaj sandzackih Bosnjaka i kosovskih Albanaca i od Berlinskog kongresa i nakon zavrsetka balkanskih ratova kada Srbija i Crna Gora okupiraju Sandzak i Kosovo. Od tog trenutka zivot sandzackih Bosnjaka i kosovskih Albanaca je zavrsio od samovolje srbijanskih i crnogorskih vladara. Srbijom je u to vrijeme vladao kralj Petar I Karadjordjevic (1903. - 1918.), a Crnom Gorom knjaz, kasnije kralj Nikola I Petrovic (1860. - 1918). Zahvaljujuci Rusiji, kao vjecitoj zastitnici Srbije i Crne Gore, ove dvije drzave nakon balkanskih ratova prosiruju svoju teritoriju na racun Sandzaka i Kosova, a bosnjacko i albansko stanovnistvo protjeravaju ili ubijaju, njihovu imovinu otimaju. Mirom u Bukresu 1913. godine Crna Gora dobija teritoriju od 5,000 kvadratnih kilometara sa gradivima : Pljevlja, Bijelo Polje, Berane, Rozaje, Plav, Gusinje, Tuzi i deo Skadarskog jezera. U Metohiji dobija Pec i Djakovicu. Srbija dobija slijedece gradove u Sandzaku: Novi Pazar, Sjenicu, Tutin, Prijepolje, Priboj i Novu Varos.

Pred sami balkanski rat stampa u Srbiji, Crnoj Gori, Bugarskoj i Grckoj svakodnevno objavljuje napise o navodno teskom stanju potcinjenih hriscana. Ona je isticala da je dosao "poslednji cas obracuna izmedju krsta i polumeseca". Prema tome, bosnjacko stanovnistvo na Balkanskom poluostrvu nije moglo ocekivati nikakvo oslobodjenje od armija balkanskih burzoaskih drzava. Neizvjesna situacija uslovljavala je da ono nastavi sa iseljavanjem u Tursku. Poslije zavrsetka balkanskih ratova nastavljen je proces iseljavanja bosnjackog stanovnistva u Tursku. Preko luke Bar u Tursku se iz crnogorskog dijela Sandzaka tokom aprila i juna 1914. godine iselilo 16,500, a iz srbijanskog dijela 40,000 Bosnjaka.

Za Bosnu i Sandzak su se drugi uvijek otimali. Svi su ih zeleli za sebe, ali bez Bosnjaka. Izbijanjem drugog svjetskog rata u Jugoslaviji, 6. aprila 1941., Sandzak okupiraju jedinice njemacke i italijanske vojske. Prema njihovom dogovoru, stvorena je demarkaciona linija (linija razgranicenja) u Sandzaku. U njemacku zonu ulaze slijedeci srezovi: Novi Pazar, Sjenica, Prijepolje, Priboj i Nova Varos, a u italijansku Pljevlja, Bijelo Polje i Tutin. U isto vrijeme u Sandzaku okupiraju jedinice albanske vojske, naravno - po odobrenju njemackih vlasti. U tom otimanju oko teritorije Sandzaka, nakon sto je okupirana Bosna i Hercegovina, nasla se i novoformirana ustaska NDH (Nezavisna Drzava Hrvatska) na cijem se celu nalazio poglavnik Ante Pavelic. Njegov san je bio stvaranje velike hrvatske drzave koja bi se prostirala od Istre na zapadu, do Sandzaka na istoku, i od Boke Kotorske na jugu, do Subotice na severu. Taj svoj cilj Pavelic je i ostvario zahvaljujici naklodnosti koju je uzivao kod Hitlera. S druge strane, Sandzak je bio predmet i veliko-srpskih imperijalistickih aspiracija.

Na kraju i Albanija je polagala pravo na neke delove Sandzaka kao sto su: Rozaje, Plav i Gusinje, iako su Bosnjaci uvijek cinili vecinu stanovnistva tih opstina. I Albanija je pod pokroviteljstvom fasisticke Italije uspjela da okupira ove opstine. Oruzanje formacije NDH, ustase i domobrani, ostali su u sandzackim sezovima: Priboju, Prijepolju, Novoj Varosi, i Pljevljima nepunih pet meseci - do 7. septembra 1941. godine. Za novostvorenu NDH, teritorije Bosne i Sandzaka su bile prevelik zalogaj. Civilne i vojne vlasti te drzave su zbog terora koji su poceli da sprovede nad srpskim i bosnjackim stanovnistvom su morale, po naredjenju Njemaca, da odmah napuste Sandzak, a kasnije i istocnu Bosnu.

U jesen 1941. skoro citav Sandzak je pripao Italiji. Sredinom decembra 1941. Draza Mihajlovic objavljuje naredbu pod nazivom "Instrukcije" u kome se od cetnickih komandanata na terenu zahtijva ciscenje Bosne i Sandzaka od bosnjackog zivlja. Tada je Bosnjacima zaprijtila opasnost od fizickog istrijebljenja s ovih prostora. Pouceni uzasnim iskustvom koji su dozivejli od strane Srba i Crnogoraca za vrijme i poslije balkanskih ratova sandzacki prvaci pocinju da organizuju svoj narod za odbranu od nadolazece cetnicke opasnosti. Na pocetku rata cak su i mnoge snage pod partizanskom komandom imale isti odnos prema Bosnjacima kao i cetnici. Na cetnickom udaru su se najprije nasli podrucija sedam sezova u istocnoj Bosni: Foca, Cajnice, Gorazde, Visegrad, Vlasenica, Srebrenica i Rogatica. Danas nakon 60 godina od prvih masovnih pokolja koje su cetnici napravili na podruciju Srebrenice ponavlja se isti scenario, al sada uz znanje i saglasnost Evrope i OUN-a. Desetine hiljada ljudi, zena i dece ubijeno je i proterjano sa svojih imanja.

_________________
Allahu moj, podari mi sabur u svakom trenutku kad pomislim da ne mogu vise, da nemam snage, da nema svrhe. ..Amiin!



Allahu moj ako je ovo sto zelim uraditi lose po mene, po moju vjeru, Dunjaluk i Ahiret , onda to otkloni od mene i odredi mi da se desi bolje od toga, bez obzira sta to bilo, i ucini da time budem zadovoljna.Amin!
Na vrh Go down
Lejla
Admin
Admin



KomentarNaslov komentara: Re: Historija Sandžaka   Tue Jun 10, 2008 9:43 pm

Osnovni Podaci

POVRŠINA: 8,687 kvadratnih kilometara.

STANOVNIKA: 530,000.

GLAVNI GRAD: Novi Pazar.

GRANIČI SE SA: Srbija, Crna Gora, Bosna i Hercegovina, Albanija i Kosovo.

OPŠTINE: Novi Pazar, Tutin, Sjenica, Prijepolje, Priboj, Nova Varoš, Bijelo Polje, Rožaje, Plav, Pljevlja i Berane.

STANOVNIŠTVO - BOŠNJAKA U OPŠTINAMA:

Tutin 99%

Rožaje 98%

Plav 87%

Novi Pazar 86%

Sjenica 84%

Bijelo Polje 53%

Berane 46%

Prijepolje 44%

Pljevlja 37%

Priboj 31%

Nova Varoš 18%

Geografsko-Historijski podaci

Sandžak je oblast koja se prostire izmedju Srbije, Kosova, Crne Gore i Bosne i Hercegovine, povrsine 8.687 km2.

Administrativno je podijeljen izmedju dvije federalne jedinice SRJ, tako sto Srbiji pripada sest opcina (Novi Pazar, Tutin, Sjenica, Prijepolje, Nova Varos i Priboj), a Crnoj Gori pet (Bijelo Polje, Rozaje, Plav, Pljevlja i Berane). Sandzak je kao "upravna oblast drugog stepena", sve do 1877. godine, bio u sastavu bosanskog pasaluka. Pod tackom 25. Berlinskog ugovora potvrdjen je ostanak Sandzaka u okviru Otomanske imperije, s tim sto je odluceno da u Pljevljima, Prijepolju i Priboju austrijska vojska stacionira svoje snage. U jeku Prvog balkanskog rata, oktobra 1912. godine crnogorska i srpska vojska zauzimaju Sandzak a tada uspostavljena linija razgranicenja dviju armija postaje i granica izmedju Srbije i Crne Gore. Istovremeno, otpocinju procesi masovnih migracija bosnjackog stanovnistva. Preko Luke Bar u Tursku se iz crnogorskog dijela Sandzaka tokom aprila, maja i juna 1914. godine iselilo 16.500 a iz srbijanskog dijela 40.000 lica bosnjacke nacionalnosti. Sredinom pedesetih godina, prema podacima Savjeta za pitanja iseljenika, u Tursku se iz Sandzaka, Kosova i Makedonije iselilo gotovo 200.000 Bosnjaka. Prema popisu iz 1991. godine, u Sandzaku zivi 419.994 stanovnika. Od toga, u dijelu koji je u sastavu Srbije 257.849, a u crnogorskom dijelu 162.000. U oba dijela Sandzaka ukupno zivi 228.448 Bosnjaka i oni cine 54% ukupne sandzacke populacije. Pojedini bosnjacki demografi iznose sumnju u vjerodostojnost ovakvih (zvanicnih) podataka, operirajuci brojkom od 60% Bosnjaka koji zive na ovom prostoru. U svim opcinama u Sandzaku stanovnistvo je etnicki izmijesano. U tri grada u dijelu Sandzaka koji pripada Srbiji (Novi Pazar, Sjenica, Tutin) i u dva koji pripadaju Crnoj Gori (Plav i Rozaje) Bosnjaci cine vecinu. Srbi su vecinsko stanovnistvo u Prijepolju, Priboju, Novoj Varosi, a Crnogorci u Bijelom Polju, Pljevljima i Beranama. Bosnjaci cine 2,5% citave populacije u Srbiji i 14,6% u Crnoj Gori, dok njihov udio u ukupnom stanovnistvu SRJ iznosi 3,2%.

_________________
Allahu moj, podari mi sabur u svakom trenutku kad pomislim da ne mogu vise, da nemam snage, da nema svrhe. ..Amiin!



Allahu moj ako je ovo sto zelim uraditi lose po mene, po moju vjeru, Dunjaluk i Ahiret , onda to otkloni od mene i odredi mi da se desi bolje od toga, bez obzira sta to bilo, i ucini da time budem zadovoljna.Amin!
Na vrh Go down
Lejla
Admin
Admin



KomentarNaslov komentara: Re: Historija Sandžaka   Tue Jun 10, 2008 9:46 pm

Historija Novog PazaraTemelji gradu na ušću Jošanice u Rašku udareni su u periodu od 1459. do 1461. godine. Grad je dobio ime Jeni Bazar, što na turskom jeziku znači Novi Pazar, a osnivač Jeni Bazara bio je Isa-beg Isaković, turski vojskovođa i osvajač. Ubrzo je postao značajan trgovačko-ekonomski centar. Ovuda su prolazili najvažniji putevi koji su povezivali Dubrovnik, Bosnu i južno primorje sa Solunom i Carigradom.[/size]
Temelji gradu na uscu Josanice u Rasku udareni su u periodu od 1459. do 1461. godine. Grad je dobio ime Jeni Bazar, sto na turskom jeziku znaci Novi Pazar, a osnivac Jeni Bazara bio je Isa-beg Ishakovic, turski vojskovodja i osvajac. Ubrzo je postao znacajan trgovacko-ekonomski centar. Ovuda su prolazili najvazniji putevi koji su povezivali Dubrovnik, Bosnu i juzno primorje sa Solunom i Carigradom.

Putopisac Evlija Celebija zapisao je sezdesetih godina XVII vijeka kako Novi Pazar ima preko 1 110 zanatskih radnji i ducana. Ovaj trgovacko-zanatski centar imao je, biljleze mnogi putopisci, hanove, karavansaraje, hamame (javna kupatila), cesme, dzamije. U to vrijeme Novi Pazar je, kazu mnogi zapisi, imao vise stanovnika nego London.
Grad je, medjutim, dozivjeo pravu katastrofu u austro-turskom ratu 1689. godine, kada je spaljen, pretvoren u prah i pepeo. U periodu izmedju dva svjetska rata grad prezivljava teske dane, stjeciste je sirotinje i bijede. Privreda je pocivala na usitnjenom zanatstvu i trgovini. Industrije nije ni bilo, ili se sastojala samo iz male ciglocrepane u Dezevi, elektrani koja je zaposljavala tridesetak radnika i dva elektricna mlina. U drugom svjetskom ratu okupiran je 16. aprila 1941. godine od strane njemackih fasistickih snaga. U toku rata dozivjeo je jos jedno veliko razaranje od bombardovanja. Snage narodnooslobodilacke vojske Jugoslavije oslobodile su Novi Pazar 28. novembra 1944. godine. U poslijeratnoj izgradnji grad je dozivjeo pravu renesansu na svim poljima i do danasnjih dana izrasta u lijep i moderan grad u kome zivi oko 70.000 stanovnika.

Iz dosad bogatih arheoloskih istrazivanja i sacuvanih dokumenata saznajemo da je teritorija novopazarske opstine bila naseljena od davnina. U predslavensko vrijeme tu su zivjeli Iliri, a brojni spomenici materijalne kulture u ovom kraju svjedoce o prisutnosti rimske populacije na ovom terenu. Pocetkom VII vijeka Slaveni su naselili Balkansko poluostrvo, a jedna od najgusce naseljenih teritorija bila je dolina rijeke Raske. Tu je ubrzo formiran srpski plemenski savez Raska, ciji je tvorac Stefan Nemanja, rodonacelnik dinastije Nemanjica.

Godine 1980. Medjunarodna organizacija UNESCO uvrstila je u Listu spomenika kulturne i prirodne bastine stari Ras sa Sopocanima, sa Petrovom crkvom i Djurdjevim stupovima. Istorijske, arhitektonske, likovne i kulturne vrijednosti ovih spomenika bile su presudne da postanu sastavni dio svjetske kulturne bastine, koja je zainteresovana za njihovo ocuvanje i koristenje. Pravi dragulj islamske arhitekture u Novom Pazaru su Altun-alem dzamija, Lejlek dzamija, Isha-begov hamam, stara tvrdjava. Altun-alem dzamija je arhitektonski najoriginalnija i jedna od najljepsih gradjevina islamskog graditeljstva u ovom dijelu bivse Jugoslavije. Sagradjena je pored carske dzade, puta koji je vodio prema Skoplju i Solunu u vrijeme trgovackog procvata Novog Pazara. Pored Altun-alem dzamije je jos jedna potkupolna dzamija u Novom Pazaru.
[/size]

Opšti podaci

Opstina Novi Pazar prostire se na 742 km2 brdsko-planinskog podrucja jugo-zapadnog dijela Srbije, nadmorskevisineod 440 do 1670 metara.

Po popisu iz 1991. godine u opstini zivi 85.583 stanovnika. Procjenjuje se da na ovom prostoru danas zivi oko 90.000 stanovnika, od cega samo u gradu 70.000.

Polozaj opstine, historijsko naslijedje i ostali cinioci, uslovili su pravce razvoja. Sadasnji privredni potencijali govore o dominantnom ucescu tekstilne i obucarske industrije (Tekstilni kombinat "Raska", Fabrika trikotaze "Raska", Savremena konfekcija "Raska" i Fabrika obuce "Ras"), kao i industrije gradjevinskog materijala (IRMG "Ukras" i IGM "Sloga"), metalopreradjivacke industrije i trgovine.

Opredeljenje opstine Novi Pazar uvek je predstavljala teznja za povezivanjem i uspostavljanjem dobrih poslovnih odnosa sa razvijenim sredinama. Rezultat takvog opredeljenja i pomoci sire zajednice su pogoni "Crvene zastave" iz Kragujevca, "Minela" iz Beograda, "Petoletke" iz Trstenika, "Reznog alata" iz Cacka, "Trepce" iz Kosovske Mitrovice. Medjutim, ovi pogoni danas dijele sudbinu svojih maticnih fabrika.

Podrucje opstine Novi Pazar tradicionalno je orijentisano na poljoprivrednu proizvodnju, posebno stocarstvo. Iako prirodni uslovi omogucavaju razvoj i vocarstva i ratarstva, 80% poljoprivrednih povrsina opstine je u funkciji stocarstva. Od 1991. godine dolazi do aktivnijeg ulagannja u poljoprivredu od strane privatnog sektora. Realizovano je vise programa primarne poljoprivredne proizvodnje i preradnih kapaciteta.

_________________
Allahu moj, podari mi sabur u svakom trenutku kad pomislim da ne mogu vise, da nemam snage, da nema svrhe. ..Amiin!



Allahu moj ako je ovo sto zelim uraditi lose po mene, po moju vjeru, Dunjaluk i Ahiret , onda to otkloni od mene i odredi mi da se desi bolje od toga, bez obzira sta to bilo, i ucini da time budem zadovoljna.Amin!
Na vrh Go down
Lejla
Admin
Admin



KomentarNaslov komentara: Re: Historija Sandžaka   Tue Jun 10, 2008 9:47 pm

Plav i Gusinje

Gusinjski kraj cini jedna varosica sa desetak sela u jugoistocnom dijelu Republike Crne Gore. Gusinje se nalazi u podnozju Prokletija i razvilo se na temeljima srednjovjekovnih naselja.

Prvi spomenici o Gusinju poticu jos od prije 2700 godina ( VIII vijek prije nove ere ). Zivjeli su tu, koliko se zna, najprije Iliri, a zatim Grci i Rimljani. Prvi pisani dokumenti iz XIII i XIV vijeka svjedoce o ekonomskom znacaju i o razvoju ovog kraja u srednjem vijeku. Kada je uspostavljena Osmanska vlast, u Gusinju je bila veca naseljenost nego i u jednom drugom dijelu Crne Gore. O ovome najbolje govori podatak, koji datira iz tridesetih godina XVIII vijeka, da je Gusinje imalo 600 domova i oko 200 trgovinskih i zanatskih radnji kada je u Cetinju bilo samo 60 domova (prema prvom zvanicnom popisu stanovnistva u Crnoj Gori iz 1485. godine, plavsko-gusinjski kraj imao je sedam puta vise stanovnika od podrucja danasnje Podgorice).

Jedan od motiva za pripajanje Gusinja Crnoj Gori bio je njihov nivo ekonomske razvijenosti i zelja da se putem pripajanja ovih krajeva poboljsa materijalni polozaj tadasnje Knezevine Crne Gore. Prvi tragovi zivota u danasnjem Plavu, varosica koja se nalazi nedaleko od Gusinja, poticu jos iz VIII vijeka pne. Da je neko zivio ovdje najbolji dokaz je nacrtani lik lovca na jelene, koji je uklesan na jednu stijenu u planini Brade Vezirove, desetak kilometara istocno od Gusinja. U IV vijeku pne. ove krajeve naseljavaju Ilirska plemena. Pretpostavlja se da su oko 300 godina pne gusinjsku kotlinu naseljavali Arijate, ili Piruste, jedna od starijih ilirskih plemena. Gusinjska kotlina bila je teritorija na kojoj su se ukrstali interesi i uticaji svih plemena koja su je naseljavala.

Po prirodi stvari, oni su jedni na druge vrsili odredjene uticaje, pa je ovaj prostor, po svom geografskom polozaju imao i odlike simbioznih pojava, koje ce biti karakteristicne i u njegovom kasnijem razvoju. Poslije poraza Ilira od strane Rimljana, znaci u II vijeku pne, Iliri su romanizirani, odnosno prihvatili su hriscanstvo kao religiju. Veliki slovenski talas u VII vijeku nove ere zapljusnuo je citav Balkan , a ovdje u nasoj kotlini razbio se o padine Prokletija. Staro-ilirska i romanizovana plemena izmijesala su se sa Slovenima i postepeno se poslovenila. Jos jedna, znaci treca najezda je seoba naroda koja je zapljusnula ovaj kraj u XVI i XVII vijeku nase ere, kada su mnoga plemena, uglavnom Kuci i Bratonozici, iz raznih razloga, dosli u ovaj kraj. Danas oko 95 % ovdasnjeg stanovnistva je islamske vjeroispovijesti zapravo to su potomci nekadasnjih Kuca.

Sto se tice Plava, u vrijeme Turske carevine izgradjen je grad Plav sa svojim visokim zidinama, gdje su mahom zivjeli age i begovi. Medju najstarijim bratstvima ovog kraja isticu se Redzepagici, Omeragici, Ferovici i drugi. Tada je Plav imao status vilajeta. Jedno vrijeme pripadao je novopazarskom, a veci period skadarskom sandzakatu. Plav i Gusinje su za vrijeme Turske Carevine imali 34-godisnju autonomiju. Dok, 1878. godine odlukama Berlinskog kongresa Plav i Gusinje pripali su Crnoj Gori. Stanovnistvo Plava i Gusinja nije prihvatilo takvu odluku. Kralj Nikola I uputio je tada u Plav i Gusinje veliku vojsku, pocetkom novembra 1879. godine, koju su na Noksicu stanovnici ovog kraja, sa Ali-pasom Sabanagicem na celu, do kraja zaustavili i pobijedili. Ta plavsko-gusinjska autonomija trajala je sve do 1912.godine. Tada su Crnogorci prvi put okupirali Plav i Gusinje. Prema posljednjem popisu stanovnistva iz 1991. godine, opstina Plav ima svega 20 000 stanovnika. Sacuvani podatak iz 1895. godine govori da je ovaj kraj tada imao 25 000 stanovnika.

Dakle, radi se o velikom reseljavanju zitelja ovog kraja. Najvise nasih ljudi otislo je u Ameriku, Bosnu i Hercegovinu, Tursku i zemlje Zapadne Evrope. Plav i Gusinje su od pamtivijeka vazili za malu trgovinsku i kulturnu saobracajnicu. Danas nazalost, ovaj kraj je zaobidjen gotovo svim saobracajnicama, bez obzira na ogromne privredne i turisticke mogucnosti.

_________________
Allahu moj, podari mi sabur u svakom trenutku kad pomislim da ne mogu vise, da nemam snage, da nema svrhe. ..Amiin!



Allahu moj ako je ovo sto zelim uraditi lose po mene, po moju vjeru, Dunjaluk i Ahiret , onda to otkloni od mene i odredi mi da se desi bolje od toga, bez obzira sta to bilo, i ucini da time budem zadovoljna.Amin!
Na vrh Go down
Lejla
Admin
Admin



KomentarNaslov komentara: Re: Historija Sandžaka   Tue Jun 10, 2008 9:51 pm

Sandžak između Srbije i Crne Gore

Svakom tko smatra da moze da radi na rjesavanju pitanja Sandzaka, je veoma vazno da ima na umu da postoje razne dimne zavjese i brojne prepreke koje onemogucavaju normalni rad. Postoje golemi i brojni potezi u ovom pravcu. Danas Sandzak prolazi kroz tesko vrijeme reformi i izazova. Naravno, nas cilj je da se sluzimo argumentacijom kao najboljim odgovorom onim grupacijama koje smatraju da je to prenapuhano pitanje.

Poznato je da nema individualne slobode bez postojanja relevantnih demokratskih nacionalnih prava. U tom smislu, stvaranje nacionalnih sloboda i uvjeta za nacionalno izvjasnjavanje je par - excellence gradjansko demokratsko pitanje. Tako na javnoj sceni cesto mozemo cuti da se negira nacionalna samobitnost Bosnjaka u Crnoj Gori. Rezim je cak, formirao neke institucije, ciji je zadatak da se stalno oglasavaju i da ignoriraju i omolozavaju svaku nasu bosnjacku inicijativu, kao i da lansiraju pseudo-teze o crnogorskoj etnogenizi Muslimana.

Jasno, sve se to odvija propagandisticki kao ocigledan povod u sirenje predrasuda i nesporazuma, sto znacajno utice na razbijanje bosnjackog korpusa u Crnoj Gori i Sandzaku. Takvo shvatanje statusa Bosnjaka proizilazi iz komunistickog vremena, za koje smo smatrali da je daleko iza nas, koji misle u rankovicevskim kategorijama (prije 1966.godine), koji su tvrdili da bosnjacka nacija ne postoji.

Danas takvi stavovi se vrlo cesto mogu cuti na javnoj sceni u Crnoj Gori. U Crnoj Gori je usvojen Zakon o upotrebi nacionalnih simbola, kojim se predvidja da pripadnici manjinskih naroda u opstinama i mjesnim zajednicama, gdje se u vecini, mogu koristiti javno i ravnopravno zastavu, grb i himnu. To se posebno odnosi na mjesta: Rozaje, Plav, kao i mjesne zajednice Gusinje, Petnjica i druge u Bihoru. Medjutim, bosnjacke institucije (politika i kulture) nisu spremno docekale usvajanje ovog Zakona, te nemaju pripremljene simbole. Da bi se ovi simboli koristili, potrebno je odrzati Kongres bosnjacke dijaspore i to u Sarajevu, kako bi se u relevantnim institucijama nase maticne domovine Bosne i Hercegovine donijeli jedinstvene simbole za bosnjacku populaciju u dijaspori.

Takva institucija mogla bi dovesti u dijalog oprecne bosnjacke strane iz Sandzaka i umjesto tri platforme ili opcije za rjesavanje sandzackih pitanja i statusa Bosnjaka u SRJ, da se izvrsi objedinjavanje sandzackog pokreta i profilira jedna platforma, koja ce biti respektabilna, prihvatljiva i utjecajna na vazne drzavne distance u Crnoj Gori i Srbiji i uopce u SRJ i koju bi racionalno razmotrila Medjunarodna zajednica i koja bi sa svoje strane dala relevantne preporuke. Da bosnjacki intelektualci iz BiH, posebno Vijece bosnjackih intelektualaca-upute Apel crnogorskim intelektualcima, posebno onim koji su okupljeni oko CANU i DANU s ciljem da prihvate realnost vracanja povijesnog imena Bosnjacima i da na taj nacin uticu na crnogorsku vlast i medije da se Bosnjaci u Crnoj Gori i Sandzaku pravim nacionalnim imenom, a ne konfesionalnim (iz komunisticke tradicije), posebno sto komunizam nije uvazavao konfesije, sto je ocigledni paradoks jednog vremena.

S obzirom, da su na sceni stupili projekti uspostavljanje specijalnih veza izmedju SRJ i Republike Srpske (koja se odvijala i uspostavila bez ikakvih dogovora sa R.Crnom Gorom i regijom Sandzak)! Zato, ispred intelektualaca sa tih prostora, slobodan sam iznijeti stav. Zalazemo se, ne za specijalne, vec za kvalitetnije i normalne veze izmedju regije Sandzaka i Bosne i Hercegovine, a u interesu razvoja dobronamjernih dogovora u citavom balkanskom regionu. Ocuvanje etnicke slike, kao multieticke teritorije Sandzaka sa tradicionalnim i modernim mozaikom, je veoma vazno pitanje, a u cilju politickog, socijalnog i ekonomskog rjesavanja krize ovog prostora. Za rjesavanje, odnosno redifiniranje buducih odnosa R.Crne Gore i R.Srbije, neophodno je dati prednost dijalogu i otvoriti diplomatski prostor za djelovanje Bosnjaka. Dakako, neophodno bi bilo da sudjeluju i predstavnici bosnjackog naroda, jer su drugi narod po broju.

Zapamtite, Bosnjaka u SRJ ima vise nego Madjara i Crnogoraca (koji su konstitutivni narod). Dakle, za rjesavanje krize neophodno je da sudjeluju i manjinski narodi, ako su ravnopravni subjekt, kao sto znaju reci deklerativno crnogorski predstavnici. Bosnjaci iz Sandzaka ce postivati i respektirati aktuelne vlasti u R.Crnoj Gori i R.Srbiji koliko ta vlast postiva i respektira njih same. Poznato je da su Bosnjaci miran, lojalan i vrijedan narod na tom prostoru da ne pripadaju remetalickim faktorima, vec traze osnovna ljudska prava i slobode koje su medjunarodnim aktima zagarantovana. Zato, bosnjacke institucije iz Sandzaka zahtijevaju od bosanskih vlasti da dignu glas brige za Bosnjake u Sandzaku, Crnoj Gori, Srbiji, Kosovu, Vojvodini i u R.Makedoniji, s ciljem da skrenu paznju vlastima u ovim zemljama da ne ometaju Bosnjacima da se izjasne u skladu sa povracenim povijesnim imenom. Dakle, da se na taj nacin suspendira ignoriranje sandzackog pitanja u cilju ocuvanja bosnjackog identiteta. Zacijelo, ocuvanje teritorije regije Sandzak je uvijet za opstanak Bosnjaka na toj surovoj vjetrometini izmedju Crne Gore i Srbije. To je jedan od uvjeta da se u Sandzaku sacuvaju (uprkos presiji vlasti) dobri madjunacionalni odnosi. Ilustrujmo to primjerom iz nedavne Bajramske hutbe reis-ul uleme dr. Mustafe ef. Cerica, koji kaze "...Sandzak je prvo mjesto gdje Bosnjaci treba da postuju svoj san i da preuzmu svoj dzak proslosti kako bi znali odrediti svoj pravi put prema buducnosti i nije slucajno ni to sto je Sandzak srce cije pulsiranje snazno djeluje na tijelo i dusu cijelog Balkana. Nas je san da se ruzne slike vise ne ponove i nas je san da lijepi komsiluk na Balkanu bude sveta norma koja ce osigurati slobodu i napredak nasoj djeci. Naravno, nema vlastite srece u tudjoj nesreci (...)

Mir i povjerenje medju ljudima se podjednako ugrozavaju ako se napadaju u ime vjerske i nacionalne iskljucivosti, kao i u ime kulturne i civilizacijske asimilacije. Umjesto izolacije i asimiliacije Bosnjaci treba da rade na integraciji drustva, na principima morala, slobode, demokratije, individualnih i kolektivnih ljudskih prava. Muslimani na Balkanu nisu useljeni, vec autohtoni Evropljani. Na pocetku novog milenijuma, kada najveci dio covjecanstva nastoji da se povezuje u svojem opcem ljudskom zajednistvu i svojim posebnostima, mi zelimo da to bude prednost i nasa komsija sa kojima stoljecima dijelimo zajednicke prostore (...) Bosnjaci svijesni svog polozaja u Evropi i da sa svim evropskim narodima ravnopravno treba ucestovati u oblikovanju zajednicke buducnosti, jer razlike koje ne ugrozavaju zajednistvo jednog naroda nisu opasne, ali razlike koje dovode u pitanje bit zajednistva ili jedinstva naroda, prijetnja su njegovom opstanku".

Jasno, nacionalizam malih naroda nije opasan, jer kao takav nikog ne ugrozava. Sve su to preduvijeti da se u Sandzaku sacuva povjesna i visoka duhovna autohtonost, posebno na podrucju poezije, slikarstva, arhitekture i folklora. S druge strane, u koliko se prave grijeske na koje ukazuje misao Ernesta Renona, onda smo svi na gubitku zbog pogresne interpretacije vlastite historije. Zato je neophodno da Bosnjaci sami napisu vlastitu historiju. To nije dovoljno jednom knjigom, vec, se povijest rasvjetljava sa vise kooperativnih pristupa. U tom kontekstu, slobodni smo iznijeti stav vise bosnjackih kulturnih asocijacija iz Sandzaka: Matice Bosnjaka Sandzaka - Drustva za kulturu, znanost i umjestnost, Udruzenje pisaca Sandzaka, Bosnjacke zajednice kulture "Preporod", Bosnjacke nacionalne zajednice u Crnoj Gori i drugih, da knjizevno izdavacki projekat "Bosnjacka knjizevnost u 100 knjiga" (sto radi "BZK Preporod"), zapazeno je marginizirala bosnjacke stvaraoce iz Sandzaka, time sto je prednost dala nekim piscima (bolje reci amaterima), koji u Crnoj Gori ne slove kao Bosnjaci.

Medjutim, kad isti dodju u Sarajevo oni vjesto ubijede neke nase poznate profesore i knjizevnike da su Bosnjaci i bosnjacki pisci. Spomenute bosnjacke institucije iz Sandzaka raspolazu dokumentacijom i arhivom tih pojedinaca, koji su se ogradjivali i od Bosne i od Bosnjaka. O tom pitanju razgovarali smo svojevremeno za vrijeme zivota sa knjizevnikom rahmetli Alijom Isakovicem, koji je o tim homomultipleksima pisao u listu "Ljiljan". Isto tako, Isakovic je tada rekao da taj plan od sto knjiga nije definitavan i da ce projekat biti popunjen i revidiran. Zamislite samo cinjenica da medju tih sto knjiga nije zastupljen najlucidniji pisac bosnjacke moderne dr. Ferid Muhic, a o ostalima da ne zborimo ovdje nadajuci se da ce se o tome na relevantnom mjestu upriliciti knjizevna rasprava.

Bosnjacka kulturna bastina Sandzaka je sastavni dio kulture Bosnjaka. Jasno, rijec je o jedinstvenom kulturnom prostoru. Na tlu Sandzaka u raznim vremenima do danas stvarali su i stvaraju brojni sandzacki pisci i znanstvenici, medju kojima ima i onih koji su se vinuli u sam vrh bosnjacke duhovnosti kao sto su: Avdo Medjedovic, Sabit Uzicanin, Muhamed Uzicanin, Ahmed Sakir Kutrcehajic, Haviz Salih Gasevic, Sulejman Tabakovic, Camil Sijaric, Murataga Gazija Kurtagic, Nusret Idrizovic, Muhamed Abdagic, Behaudin Selmanovic, Redzo Mulic, dr. Rasim Muminovic, dr. Sulejman Masovic, dr. Ferid Muhic, pjesnik Ismet Rebronja i drugi.

Medjunarodna zajednica bi morala imati vese razumijevanja za aktualne probleme Bosnjaka u prekogranicnoj i multietickoj regiji Sandzak, i konacno staviti pitanje Sandzaka na dnevni red u interesu egzistenicije svih gradjana ovog zapostavljenog prostora. U ovom momentu je vazno da Bosna i Hercegovina instistira na kompromisu izmedju Bosnjaka, Srba i Crnogoraca u Sandzaku, koji na tom prostoru zivi od pamtivijeka, kako bi zajednicki sagledali i izgradjivali svoju buducnost. Nakon Drugog svjetskog rata, kada je na celu Sandzaka bio univerzitetski profesor Sretan Vukosavljevic, nikada kao do sada nije sazrela situacija da se medju intelektualcima i zvanicnicima sa ovih prostora odrzi zajednicka konferencija i pregovori u vezi regionalizacije, decentralizacije i ocuvanja zajednickog su-zivota. Ovo su sanse da se bijes zamijenim dijalogom, te da se uprilici normalan i demokratski dijalog. Jasno, mi ne zelimo da BiH pred medjunarodnom zajednicom ima probleme, odnosno da snosi odgovornost za nase zahtjeve u Sandzaku. Dakako, mi ne zelimo nista vise da ostvarimo nego sto manjinskim narodima pripada u skladu sa medjunarodnim dokumentima o ljudskim pravima.

Na kraju Bosnjaci Sandzaka ne traze specijalne, vec normalne veze sa svojim maticnom domovinom Bosnom i Hercegovinom...


Harun Hadžić

_________________
Allahu moj, podari mi sabur u svakom trenutku kad pomislim da ne mogu vise, da nemam snage, da nema svrhe. ..Amiin!



Allahu moj ako je ovo sto zelim uraditi lose po mene, po moju vjeru, Dunjaluk i Ahiret , onda to otkloni od mene i odredi mi da se desi bolje od toga, bez obzira sta to bilo, i ucini da time budem zadovoljna.Amin!
Na vrh Go down
Sponsored content




KomentarNaslov komentara: Re: Historija Sandžaka   Today at 1:11 pm

Na vrh Go down
 
Historija Sandžaka
Vidi prethodnu temu Vidi sljedeću temu Na vrh 
Stranica 1/1

Permissions in this forum:Ne možete odgovoriti na teme ili komentare u ovom forumu
Bosnjacki forum :: Istorija i sve vezano za istoriju-
Idi na: